​आदिम जमाती विकास योजनेची माहिती (Information about Adim Jamati Vikas Yojana)

महाराष्ट्र राज्यात केंद्र शासनाने अधिसूचित केलेल्या तीन आदिम जमाती (Particularly Vulnerable Tribal Groups – PVTGs) आहेत:

1. ​कातकरी (Katakari)
2. ​कोलाम (Kolam)
3. ​माडिया गोंड (Madia Gond)

​या जमातींच्या सर्वांगीण विकासासाठी आदिवासी विकास विभागामार्फत ‘आदिम जमाती संरक्षण तथा विकास कार्यक्रम’ (CCD Plan) अंतर्गत विविध योजना राबविल्या जातात. यामध्ये केंद्र आणि राज्य शासनाचा निधी वापरला जातो.

​प्रमुख योजना/लाभांचे स्वरूप:

​या योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांना त्यांच्या गरजा आणि शासनाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार खालील विविध प्रकारचे लाभ मिळू शकतात. (योजना आणि निकष दरवर्षी बदलू शकतात):

• ​शिक्षण आणि आरोग्य:
  • ​शाळाबाह्य विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक वर्ग.
  • ​८ वी ते १० वीच्या विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक प्रवाहात टिकवून ठेवण्यासाठी आर्थिक सहाय्य.
  • ​आरोग्य मार्गदर्शन शिबिरे, वैद्यकीय सेवा.
• ​राहणीमान सुधारणा:
  • ​घरकुल / आवास योजना (लाभार्थी कातकरी, कोलाम, माडिया गोंड जमातीचा असावा).
  • ​पिण्याच्या पाण्यासाठी हातचलित बोअरवेल, विहीर खोदणे.
• ​रोजगार आणि कृषी विकास:
  • ​भूमीहीनांना जमीन.
  • ​शेतीसाठी अवजारांचा पुरवठा, उपसा सिंचन, ठिबक सिंचन.
  • ​बेरोजगारांना आधुनिक संगणक प्रशिक्षण.
  • ​दुधाळ जनावरांकरिता गोठा शेड, शेळी गट वाटप.

​पात्रता (Eligibility Criteria):

​लाभार्थीची पात्रता योजनेनुसार बदलते, परंतु मुख्य पात्रता निकष खालीलप्रमाणे आहेत:

• ​लाभार्थी कातकरी, कोलाम किंवा माडिया गोंड या अधिसूचित आदिम जमातीपैकी असावा.
• ​लाभार्थी TSP, OTSPC, माडा किंवा मिनीमाडा क्षेत्रात आदिम जमातींची गावे असलेल्या भागातील असावा.
• ​प्रत्येक उप-योजनेसाठी (उदा. घरकुल, कृषी) स्वतंत्र पात्रता आणि कागदपत्रे लागतात.

​अर्ज प्रक्रिया (Application Process):

• ​या योजनांच्या लाभासाठी एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्प कार्यालयांशी (Integrated Tribal Development Project – ITDP) संपर्क साधावा लागतो.
• ​योजनेनुसार अर्ज करण्याची पद्धत आणि वेळ वेगवेगळी असू शकते. अनेक योजनांसाठी ऑनलाईन अर्ज (उदा. ई-शिष्यवृत्तीसाठी \text{[http://swayam.mahaonline.gov.in](http://swayam.mahaonline.gov.in)}) उपलब्ध असतात.
• ​नवीन योजनांसाठी प्रकल्प कार्यालये वेळोवेळी अर्ज मागवतात किंवा शिबिरे आयोजित करतात.
• ​अर्ज करताना जातीचे प्रमाणपत्र (Cast Certificate), उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate), रहिवासी दाखला (Domicile Certificate) आणि संबंधित योजनेसाठी आवश्यक असलेले इतर कागदपत्रे जोडावी लागतात.