आयुष्मान भारत योजना, जी प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) म्हणूनही ओळखली जाते, ही केंद्र सरकारची जगातील सर्वात मोठी आरोग्य विमा योजना आहे. समाजातील गरीब आणि गरजू कुटुंबांना मोफत वैद्यकीय सुविधा पुरवणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि लाभ
| वैशिष्ट्य/लाभ | तपशील |
|---|---|
| योजनेचे नाव | आयुष्मान भारत – प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (AB-PMJAY) |
| आरोग्य कवच (Health Cover) | प्रत्येक पात्र कुटुंबाला दरवर्षी ₹५,००,०००/- (पाच लाख रुपये) पर्यंतचा मोफत आरोग्य विमा. |
| उपचार सुविधा | कॅशलेस (Cashless) आणि पेपरलेस (Paperless) उपचार. म्हणजे उपचारासाठी रुग्णालयात कोणतेही पैसे भरावे लागत नाहीत. |
| उपचारांचा समावेश | रुग्णालयात दाखल होण्यापूर्वीचे आणि नंतरचे खर्च, शस्त्रक्रिया, निदान तपासण्या, औषधे, वैद्यकीय उपभोग्य वस्तू, निवास लाभ आणि १५ दिवसांपर्यंतचा फॉलो-अप खर्च. एकूण १,३००+ पेक्षा जास्त उपचार पॅकेजेस समाविष्ट आहेत. |
| रुग्णालये | देशभरातील सरकारी तसेच खाजगी (सूचीबद्ध) रुग्णालयांमध्ये मोफत उपचाराची सुविधा उपलब्ध. |
| पात्र कुटुंब | एसईसीसी (SECC) २०१८ च्या आकडेवारीनुसार गरीब आणि आर्थिकदृष्ट्या मागासलेली कुटुंबे, तसेच विशिष्ट सामाजिक-आर्थिक निकष पूर्ण करणारी कुटुंबे. (उदाहरणार्थ: भूमिहीन मजूर, अनुसूचित जाती/जमाती, निराधार, इ.) |
| नवीन विस्तार | आता ७० वर्षांपेक्षा अधिक वय असलेल्या सर्व ज्येष्ठ नागरिकांना (सामाजिक-आर्थिक स्थिती विचारात न घेता) या योजनेचा लाभ घेता येतो. |
लाभ कसा मिळवावा?
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी लाभार्थ्याला आयुष्मान कार्ड (Ayushman Card) आवश्यक असते.
- पात्रता तपासा: तुम्ही योजनेसाठी पात्र आहात की नाही, हे अधिकृत पोर्टलवर (उदा. pmjay.gov.in किंवा beneficiary.nha.gov.in) किंवा कॉमन सर्व्हिस सेंटर (CSC) मध्ये तपासता येते.
- कार्ड बनवा: पात्र असल्यास, तुम्ही जवळच्या कॉमन सर्व्हिस सेंटर (CSC), सूचीबद्ध रुग्णालये किंवा राज्य सरकारच्या आरोग्य केंद्रातून आपले आयुष्मान कार्ड (गोल्डन कार्ड) बनवून घेऊ शकता. यासाठी आधार कार्ड आवश्यक आहे.
- उपचार घ्या: कार्ड मिळाल्यानंतर, सूचीबद्ध रुग्णालयात तुम्ही ५ लाखांपर्यंतचे मोफत उपचार घेऊ शकता.
