प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना ही केंद्र सरकारची एक कल्याणकारी योजना आहे, जी दारिद्र्यरेषेखालील कुटुंबांना (Below Poverty Line – BPL) मोफत LPG गॅस जोडणी (Free LPG Connection) देण्यासाठी मे २०१६ मध्ये सुरू करण्यात आली.
योजनेचा मुख्य उद्देश
- ग्रामीण आणि गरीब कुटुंबातील महिलांना स्वच्छ स्वयंपाकाचे इंधन (Clean Cooking Fuel) उपलब्ध करून देणे.
- लाकूड, कोळसा किंवा शेणाच्या गोवऱ्या वापरून स्वयंपाक केल्याने होणारे आरोग्याचे गंभीर दुष्परिणाम कमी करणे.
- अशुद्ध इंधनामुळे होणारे पर्यावरणाचे प्रदूषण कमी करणे.
- महिलांचे सक्षमीकरण करणे.
महाराष्ट्रातील स्थिती
- महाराष्ट्र राज्यात या योजनेमुळे लाखो गरीब कुटुंबांना मोफत गॅस जोडणी मिळाली आहे.
- या योजनेच्या लाभार्थ्यांना १४.२ किलोचा सिलिंडर किंवा ५ किलोचा सिलिंडर घेण्याचा पर्याय मिळतो.
- केंद्र सरकार प्रत्येक पात्र BPL कुटुंबाला १६०० रुपयांची आर्थिक मदत करते, जी सुरक्षा ठेव (Security Deposit) आणि उपकरणे (Regulator, Hose pipe) यासाठी वापरली जाते. पहिला सिलिंडर रिफिल आणि स्टोव्ह (हॉट प्लेट) सुद्धा काही अटी आणि नियमांनुसार मोफत मिळू शकतो.
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदार खालील अटी पूर्ण करणारी महिला असावी:
- वय: अर्जदाराचे वय १८ वर्षांपेक्षा जास्त असावे.
- LPG कनेक्शन: तिच्या कुटुंबात इतर कोणतेही LPG कनेक्शन नसावे.
- कुटुंबाची स्थिती: अर्जदार खालीलपैकी कोणत्याही सात श्रेणीतील गरीब कुटुंबातील असावी:
- अनुसूचित जाती (SC)
- अनुसूचित जमाती (ST)
- प्रधानमंत्री आवास योजना (PMAY) (ग्रामीण)
- अंत्योदय अन्न योजना (AAY)
- सर्वांत मागास वर्ग (Most Backward Classes – MBC)
- चहा आणि माजी चहा मळा जमाती (Tea and Ex-Tea Garden Tribes)
- वनवासी (Forest Dwellers)
- बेट/नदी बेटे (Islands/River Islands)
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
- आधार कार्ड (अर्जदार आणि कुटुंबातील सदस्यांचे)
- रेशन कार्ड (BPL / अंत्योदय अन्न योजना (AAY) / किंवा राज्य सरकारने जारी केलेले इतर कोणतेही कार्ड जे कुटुंबाची माहिती दर्शवते).
- बँक खाते क्रमांक आणि IFSC कोड (बँक पासबुकची प्रत).
- पत्त्याचा पुरावा (आधार कार्डवर नमूद केलेला पत्ता पुरेसा नसेल तरच).
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो (Passport Size Photo).
- SC/ST किंवा इतर श्रेणीमध्ये अर्ज करत असल्यास संबंधित प्रमाणपत्र.
अर्ज कसा करावा (How to Apply)
तुम्ही ‘प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना’ (Ujjwala 2.0) अंतर्गत ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन अर्ज करू शकता:
- ऑफलाइन अर्ज:
- तुमच्या जवळच्या LPG वितरक/गॅस एजन्सी (Indian Oil, HP Gas, Bharat Gas) कडे जा.
- अर्ज फॉर्म (KYC Form) घ्या किंवा PMUY च्या अधिकृत वेबसाइटवरून डाउनलोड करा.
- फॉर्ममध्ये विचारलेली सर्व माहिती भरा.
- आवश्यक कागदपत्रांच्या प्रती जोडा आणि वितरकाकडे जमा करा.
- वितरक तुमच्या अर्जाची आणि कागदपत्रांची पडताळणी करेल आणि तुम्ही पात्र ठरल्यास, तुम्हाला LPG कनेक्शन दिले जाईल.
