शेतकऱ्यांना नैसर्गिक आपत्ती, दुष्काळ, अतिवृष्टी, कीड प्रादुर्भाव अशा संकटांपासून आर्थिक संरक्षण देण्यासाठी प्रधानमंत्री पीक विमा योजना (PMFBY) लागू करण्यात आली आहे. ही योजना शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त असून २०२५ मध्ये ही आणखी प्रभावी बनवण्यात आली आहे.
🏆 योजनेचा उद्देश
- नैसर्गिक आपत्ती, कीड, रोग आणि हवामानाच्या अडचणींमुळे होणाऱ्या नुकसानीपासून शेतकऱ्यांचे संरक्षण करणे.
- पीक नुकसानीच्या बाबतीत तत्काळ आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देणे.
- शेतकऱ्यांना शेतीसाठी आत्मविश्वास देणे आणि उत्पादनात सातत्य ठेवणे.
📋 योजनेच्या मुख्य वैशिष्ट्यांमध्ये काय आहे?
- सर्व शेतकऱ्यांसाठी उपलब्ध – भाडेकरू, कर्जदार व बिगर कर्जदार शेतकरी
- कमीत कमी प्रीमियम – उरलेली रक्कम सरकार भरणार
- ऍक्ट्युअरियल प्रीमियम आधारित योजना
- डिजिटल क्लेम सेटलमेंट सिस्टम
- ड्रोन सर्व्हे, उपग्रह इमेजिंगचा वापर
- अर्ज व नोंदणी ऑनलाईन पोर्टलवर
💰 प्रीमियम दर
| पीक प्रकार | शेतकऱ्याचा प्रीमियम वाटा |
|---|---|
| खरीप पीक | 2% |
| रब्बी पीक | 1.5% |
| वार्षिक/हॉर्टिकल्चर | 5% |
उर्वरित प्रीमियम केंद्र व राज्य सरकारने भरला जातो.
🌱 विम्याचे कवरेज कशासाठी आहे?
- पूर्व-पीक टप्पा: पेरणीपूर्वीची हानी (जर हवामानाने पेरणी होऊ न शकल्यास)
- पिकाच्या वाढीच्या टप्प्यावर: कीड, रोग, वादळ, पाऊस, गारपीट यामुळे होणारी हानी
- काढणीपूर्व टप्पा: काढणीनंतर पिकाचे नुकसान (जसे गारपीट, अवकाळी पाऊस)
- जमिनीवर आधारित नुकसान: अधिवास/क्लस्टर पातळीवर नुकसानीचे मूल्यांकन
🧾 आवश्यक कागदपत्रे
- ७/१२ किंवा जमीन दस्तऐवज
- आधार कार्ड
- बँक पासबुक (IFSC कोडसहित)
- पिक पेरणीचे पुरावे (कधी लागेल ते कृषी अधिकारी सांगतात)
- फोटो व अर्ज
📅 अर्ज करण्याची मुदत
- खरीप हंगामासाठी: १५ जुलैपर्यंत (वाढ मिळू शकते)
- रब्बी हंगामासाठी: १५ डिसेंबरपर्यंत
✅ शेतकऱ्यांनी शक्यतो हंगाम सुरू होण्याच्या १०-१५ दिवसांतच नोंदणी करावी.
📝 अर्ज कसा करावा?
- ऑनलाइन अर्ज:
👉 https://pmfby.gov.in - CSC केंद्र / सह्याद्री सेवा केंद्रावरून अर्ज
- बँकेमार्फत अर्ज (कर्जदार शेतकऱ्यांसाठी)
📢 नुकसानीचा दावा कसा करायचा?
- संबंधित तालुका कृषी अधिकारी, ग्रामसेवक, मंडळ अधिकारी यांच्याकडे नुकसान झाल्यानंतर ७२ तासांत माहिती द्यावी.
- PMFBY मोबाईल अॅप द्वारे फोटोसहित रिपोर्ट करता येते.
- नुकसान क्षेत्राचे पंचनामे व सर्वेक्षणानंतर नुकसान भरपाई दिली जाते.
📞 संपर्क:
सह्याद्री सेवा केंद्र, खर्डी
📍 सांगोला बस स्टॉपजवळ, ता. पंढरपूर, जि. सोलापूर
👤 अजित लक्ष्मण रोंगे
📞 9960333461
📈 फायदे
✅ अत्यल्प प्रीमियम
✅ नैसर्गिक आपत्तीपासून आर्थिक संरक्षण
✅ डिजिटल प्रक्रियेमुळे पारदर्शकता
✅ केंद्र + राज्य सरकारचा भरघोस निधी
✅ छोटे शेतकरीसुद्धा पात्र
