महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाद्वारे (Maharashtra Building and Other Construction Workers Welfare Board – MahaBOCW) राज्यातील नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांना सामाजिक सुरक्षा, आरोग्य आणि शैक्षणिक मदत देण्यासाठी अनेक कल्याणकारी योजना (Welfare Schemes) राबवल्या जातात.
बांधकाम कामगार म्हणून नोंदणी करण्यासाठी पात्रता
या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी कामगाराने मंडळाकडे नोंदणी करणे आवश्यक आहे. त्यासाठी खालील अटी पूर्ण कराव्या लागतात:
- वय: कामगाराचे वय १८ ते ६० वर्षांदरम्यान असावे.
- महाराष्ट्राचा रहिवासी: तो महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा.
- कामाचा कालावधी: अर्ज करण्याच्या मागील १२ महिन्यांत त्याने किमान ९० दिवस बांधकाम क्षेत्रातील काम केलेले असावे.
- नोंदणी: कामगाराची मंडळाकडे नोंदणी झालेली असावी.
बांधकाम कामगारांसाठी महत्त्वाच्या कल्याणकारी योजना आणि लाभ
नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांना मंडळाकडून खालील प्रमुख लाभ मिळतात:
1. आर्थिक आणि सामाजिक सुरक्षा
- नैसर्गिक मृत्यू झाल्यास: कामगाराचा नैसर्गिक मृत्यू झाल्यास वारसदारास ₹ २,००,०००/- (दोन लाख रुपये) चे अर्थसहाय्य.
- अपघाती मृत्यू झाल्यास: ₹ ५,००,०००/- (पाच लाख रुपये) चे अर्थसहाय्य.
- गंभीर आजारांवर उपचार: महात्मा ज्योतीबा फुले जन आरोग्य योजनेत आरोग्य सुविधा.
- निवृत्तीवेतन (Pension): ६० वर्षे पूर्ण झाल्यावर निवृत्तीवेतन देण्याची योजना.
- गृहकर्ज सहाय्य: घर बांधण्यासाठी किंवा खरेदीसाठी बँकेकडून घेतलेल्या ₹ ६ लाखांपर्यंतच्या गृहकर्जावरील व्याजाची रक्कम किंवा ₹ २ लाखांपर्यंत अनुदान (योजनेच्या अटीनुसार).
2. शैक्षणिक सहाय्य (पात्रतेनुसार पहिल्या दोन मुलांसाठी)
- शिक्षण शुल्क: इ. १ ली ते ७ वी पर्यंत प्रतिवर्षी ₹ २,५००/-, इ. ८ वी ते १० वी साठी प्रतिवर्षी ₹ ५,०००/-.
- उच्च शिक्षणासाठी: इ. ११ वी ते १२ वी साठी प्रतिवर्षी ₹ १०,०००/- आणि पदवी / अभियांत्रिकी शिक्षणासाठी मोठी आर्थिक मदत.
- विशेष बक्षीस: १० वी किंवा १२ वी मध्ये ५०% पेक्षा जास्त गुण मिळाल्यास ₹ १०,०००/- चे विशेष बक्षीस.
3. आरोग्य आणि जीवनमान सुधारणा
- मातृत्व लाभ: महिला कामगारांसाठी प्रसूती खर्चासाठी अर्थसहाय्य.
- घरपयोगी वस्तू संच: नोंदणीकृत कामगारांना गृहपयोगी वस्तूंचा मोफत संच (उदा. भांडी संच, अवजारे संच, सुरक्षा किट) वाटप.
- उपकरण खरेदीसाठी सहाय्य: बांधकामासाठी आवश्यक असलेली अवजारे खरेदी करण्यासाठी ₹ ५,०००/- पर्यंत अर्थसहाय्य.
नोंदणी प्रक्रिया
बांधकाम कामगारांना मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर (MahaBOCW Official Website) जाऊन आवश्यक कागदपत्रे (आधार कार्ड, बँक खाते पासबुक, ९० दिवसांचे कामाचे प्रमाणपत्र इ.) जोडून ऑनलाईन नोंदणी करावी लागते आणि दरवर्षी नूतनीकरण (Renewal) करणे आवश्यक आहे.
